Về cơ bản, giấc ngủ trẻ em giống giấc ngủ người lớn, cả về cấu trúc và thời gian ngủ. Chỉ có điều giấc ngủ trẻ em h́nh thành dần dần theo sự phát triển hệ thần kinh của trẻ:
- Trẻ sơ sinh: Khi mới ra đời, trẻ chuyển sang một môi trường hoàn toàn khác với buồng ối và phải t́m cách thích ứng dần, ban đầu là với môi trường tự nhiên, sau đó là môi trường xă hội. Tất cả những yếu tố này đều ức chế vỏ năo, làm trẻ ngủ nhiều (16-20 giờ/ngày). Trẻ chưa có nhịp ngủ-thức riêng, điện năo chưa có sóng an pha. Sau khoảng 1 năm những tính chất này mới hoàn thiện. V́ vậy, lúc này trẻ hay thổn thức, lo âu (khóc).
- Từ 1 đến 12 tháng: Tháng 2-4: Trẻ lớn nhanh, ngủ ít hơn. Hay đau bụng (colic).
Tháng 4-8: Hay quấy khóc, hay có hội chứng sau đau bụng (post colic).
Tháng 9-12: Biết nói nhưng hệ thần kinh chưa thật trưởng thành, ngủ giảm hơn trước.
Trẻ c̣n hoàn toàn bất lực, sống dựa vào mẹ. Bé với mẹ ḥa làm một, tách mẹ là cháu lo sợ và quấy khóc. Thời kỳ này phải xa mẹ là mất ngủ.
- Từ 12 đến 36 tháng: Trẻ lớn chậm hơn. Thời gian thức và chơi tăng dần. Bé bắt đầu có tính độc lập, thích tự do, biết đi, biết nói, muốn tách mẹ để không bị cấm đoán. Khi đó, người mẹ lại hay khép con vào kỷ luật, sợ tai nạn xảy ra. Mâu thuẫn này nếu không khéo giải quyết cũng có thể làm cho trẻ mất ngủ.
- Từ 3 đến 6 tuổi: Giấc ngủ của bé ngắn hơn trước. Bé đă kiểm soát được việc tiểu tiện. Hệ thần kinh trung ương và ngoại biên đă biệt hóa. Trẻ có nhiều biến động về mặt vận động, trí khôn, tính t́nh, quan hệ xă hội. Bé không chỉ nghĩ về ḿnh (duy kỷ) như trước mà bắt đầu nghĩ cả về người khác và bắt chước bố mẹ.- Từ 7 đến 12 tuổi: Trẻ lớn chậm, phát triển trí thông minh, tự lập nhưng tâm thần chưa ổn định.- Từ 12 đến 15 tuổi: Trẻ lớn nhanh, biết yêu ghét, tự lập, tư duy. Tính tự do và trách nhiệm phát triển. Trẻ hay thổn thức, phân tán và có những nhiễu loạn tâm lư, tuy không ảnh hưởng nhiều đến giấc ngủ như khi c̣n nhỏ.Song song với sự thay đổi thể chất, tâm thần - vận động cũng phát triển, đặc biệt là trong thời gian từ tháng thứ nhất đến tháng thứ 3. Ở năo trẻ sơ sinh nếp nhăn c̣n ít, chuyển hóa năo chậm v́ mới chuyển từ chế độ yếm khí (trong bụng mẹ) sang hiếu khí (ra đời), trong khi men chuyển hóa chưa phát triển. Bên cạnh đó, trẻ dễ bị các bệnh nhiễm khuẩn và nhiễm trùng thần kinh v́ thành mạch và hàng rào máu-năo có độ thấm cao. Do hệ thần kinh c̣n chưa hoàn thiện nên tháng thứ 3 sau khi ra đời, trẻ hay bị đau bụng (colic) và tháng thứ 8 hay bị hội chứng sau đau bụng (post colic), nghĩa là trẻ hay cáu gắt, quấy khóc và thức đêm. Khoảng 3 tuổi th́ năo mới phát triển tương đối hoàn thiện, giấc ngủ của trẻ mới bắt đầu ổn định b́nh thường.