|
HEN
PHẾ QUẢN TRẺ EM
Hen
phế quản là một bệnh lư viêm măn
tính đường hô hấp, gây tắc
nghẽn đường thở từng cơn,
biểu hiện là những cơn kḥ khè,
khó thở, tức ngực và ho, tái phát
nhất là vào buổi tối và sáng
sớm.
1.
Chẩn
đoán
1.1.
Lâm sàng :
ở thể điển h́nh :
Tiên
triệu :
-
Viêm
long đường hô hấp trên (hắt hơi,
sổ mũi...)
Cơn
hen :
-
Ho
từng cơn, nhất là nửa đêm
về sáng.
-
Khó
thở ra (co kéo các cơ hô hấp), nghe
tiếng c̣ cử.
-
Nghe
phổi có ran rít, ran ngáy, thông khí phổi
giảm.
Sau
cơn hen :
-
Khạc
đờm trắng dính, mệt mỏi.
-
Đáp
ứng tốt với thuốc giăn phế
quản.
1.2.Tiền
sử :
Tiền
sử bản thân :
-
Trẻ
hay ho từng cơn, nửa đêm về sáng.
Sau có khó thở, có tiếng c̣ cử. Thường
liên quan đến sự thay đổi
thời tiết hay tiếp xúc với các
dị nguyên.
-
Trẻ
có tiền sử về bệnh dị
ứng (nổi mề đay, chàm...).
Tiền
sử gia đ́nh :
Trong
gia đ́nh có người bị hen hay các
bệnh dị ứng.
·
Xét
nghiệm :
-
Bạch
cầu ái toan tăng.
-
Lưu
lượng đỉnh < 80% trị số
b́nh thường.
PEV1
< 85%
PEV1/FVC
< 75%
-
Khi
máu SaO2 < 90%.
-
Ứ
khí phổi, phát hiện trên x-quang.
1.3.
Phân loại cơn hen phế quản
|
Độ
hen
Triệu
chứng
|
Độ
I
Cơn
hen nhẹ
|
Độ
II
Cơn
hen vừa
|
Độ
III
Cơn
hen nặng
|
Độ
VI
Cơn
hen rất nặng
|
|
Khó
thở
|
Khi
gắng sức (đi bộ)
|
Khi
gắng sức (trẻ em quấy khóc,
khó bú)
|
-
Khó thở cả khi nghỉ ngơi
-
Trẻ nhỏ không bú được
|
Khó
thở dữ dội
|
|
Nói
|
Nói
được câu dài
|
Ngắt
đoạn
|
Từng
từ
|
Không
thể nói được
|
|
Tinh
thần
|
Tỉnh
táo
|
Tỉnh
táo
|
Kích
thích, vật vă
|
Li
b́, lơ mơ
|
|
Tần
số thở
|
Có
thể b́nh thường
|
Thở
nhanh
|
Thở
nhanh
|
Rối
loạn nhịp thở
|
|
Co
kéo cơ hô hấp, rút lơm lồng
ngực
|
Không
có
|
Rút
lơm cổ
|
Thường
có co kéo cơ hô hấp và rút lơm
lồng ngực
|
Cử
động ngực - bụng đảo
ngược hoặc lồng ngực di
động yếu
|
|
Ran
rít, ran ngáy
|
Thường
chỉ nghe thấy ở cuối th́
thở ra
|
Nghe
thấy ở th́ thở ra
|
Tiếng
ran rít to cả th́ thở ra và hít vào
|
Không
nghe thấy ran
|
|
Mạch
|
B́nh
thường
|
Hơi
nhanh
|
Nhanh
|
Không
bắt được mạch
|
|
Chức
năng hô hấp (PEF)
|
>
80%
|
50
- 80%
|
<
50%
|
|
|
Băo
hoà oxy (SaO2)
|
>
95%
|
91
- 95%
|
<
90%
|
Rất
giảm
|
2.
Xử trí cơn hen phế quản
·
Cơn
hen nhẹ
-
Khí
dung Ventolin : 0,05 - 0,15 mg/kg, có thể nhắc
lại sau 20 - 30 phút nếu các triệu
chứng lâm sàng không giảm.
·
Cơn
hen vừa
-
Khí
dung Ventolin : 0,05 - 0,15 mg/kg, có thể nhắc
lại sau 20 - 30 phút nếu các triệu
chứng lâm sàng không giảm.
-
Corticoid
(Prednisolone) : liều lượng 2mg/kg/24
giờ bằng đường uóng trong ṿng
3 - 6 ngày.
-
Sử
dụng kháng sinh khi có bội nhiễm.
·
Cơn
hen nặng
-
Thở
oxy dựa vào SaO2.
-
Khí
dung Ventolin : 0,05 - 0,15 mg/kg, có thể nhắc
lại 2 - 5 lần sau 20 - 30 phút nếu các
triệu chứng lâm sàng không giảm.
-
Corticoid
(Methylprednisolone) : liều lượng 2mg/kg/24
giờ bằng đường tĩnh
mạch.
-
Khi
có bội nhiễm tiêm kháng sinh tĩnh
mạch.
·
Cơn
hen ác tính
-
Thở
oxy dựa vào SaO2.
-
Khí
dung Ventolin : 0,05 - 0,15 mg/kg, có thể nhắc
lại nhiều lần sau 20 - 30 phút nếu
các triệu chứng lâm sàng không giảm. Có
thể kết hợp khí dung Ventolin với
kháng choline (Combivent) 0,2 mg/kg/24 giờ.
-
Aminophyline
3 - 5 mg/kg/24 giờ pha với glucose 5% đủ
truyền trong 60 phút.
-
Corticoid
(Methylprednisolone) : liều lượng 2mg/kg/24
giờ bằng đường tĩnh
mạch.
Nếu
không đáp ứng : Những bệnh nhân có
nguy cơ cao phải đặt nội khí
quản và chuyển hồi sức cấp
cứu.
3.
Điều trị dự pḥng
3.1.
Chỉ định phù hợp với bậc
hen
|
Bậc
|
Triệu
chứng
|
Triệu
chứng về đêm : Kḥ khè, khó
thở
|
Lưu
lượng đỉnh
|
|
Bậc
4
|
Triệu
chứng dai dẳng thường xuyên
Hạn
chế hoạt động thể
lực
|
Thường
có
|
£
60% giá trị lư thuyết
Dao
động > 30%
|
|
Bậc
3
|
Hàng
ngày phải dùng thuốc cường b2.
Cơn
hen hạn chế hoạt động b́nh
thường
|
>
1 lần/tuần
|
³
60% giá trị lư thuyết
Dao
động > 30%
|
|
Bậc
2
|
³
1 lần/tuần
nhưng
< 1 lần/ngày
|
>
2 lần/tháng
|
³
80% giá trị lư thuyết
Dao
động 20 - 30%
|
|
Bậc
1
|
£
1 lần/tuần giữa các cơn hen không
có triệu chứng
|
<
2 lần/tháng
|
³
80% giá trị lư thuyết
Dao
động 20%
|
3.2.
Phác đồ dự pḥng
|
Bậc
|
Dự
pḥng lâu dài
|
Cắt
cơn hen
|
|
Bậc
4 : Nặng kéo dài
|
Điều
trị hàng ngày : Corticoid dạng hít
500-800mg
hoặc thuốc cường b2
dạng hít tác dụng kéo dài
+
Seritide
|
Thuốc
giăn phế quản, tác dụng nhanh,
thuốc cường b2,
Ventolin, Bricanine
|
|
Bậc
3 : Trung b́nh
kéo dài
|
Điều
trị hàng ngày
+
Corticoid hít 200-500mg
|
Thuốc
giăn phế quản tác dụng nhanh
|
|
Bậc
2 : Nhẹ kéo dài
|
Điều
trị hàng ngày
+
Corticoid hít 200-500 mg
|
Thuốc
giăn phế quản
|
|
Bậc
1 : Nhẹ từng cơn
|
Không
cần
|
Thuốc
giăn phế quản
|
Cứ 3 - 6 tháng xem lại bậc điều
trị, nếu t́nh trạng bệnh ổn
định th́ có thể giảm bậc
điều trị.
Quay
về
|
