TRẦM CẢM   

Trầm cảm là một loại rối loạn khí sắc bao gồm khí sắc trầm dai dẳng, mát mọi quan tâm thích thú hay mệt mỏi và giảm hoạt động làm giảm khả năng thích ứng của người bệnh với cuộc sống.

1. chẩn đoán :

            Dựa vào 4 nhóm triệu chứng :

(1) Ba triệu chứng đặc trưng :

-         Khí sắc trầm,

-         Mất quan tâm thích thú,

-         Tăng sự mệt mỏi.

(2) Bảy triệu chứng phổ biến :

            Giảm tập trung chú ư, giảm tính tự trọng và ḷng tự tin, ư tưởng bị tội và không xứng đáng, nh́n tuơng lai ảm đạm và bi quan, ư tưởng và hành vi tự huỷ hoại hoặc tự sát, rối loạn giấc ngủ, ăn không ngon hoặc ăn nhiều.

(3) Một số triệu chứng sinh học trong trầm cảm nặng :

Giảm 5% trọng lượng cơ thể trong 1 tháng, khí sắc giảm về buổi sáng, chậm chạp tâm lư vận động, thức giấc sớm.

Sững sờ, hoang tưởng và ảo giác có thể gặp trong trầm cảm nặng. Nội dung hoang tưởng thường là có tội, không cứng đáng, bị truy hại hoặc không tồn tại, ảo giác thường gặp là ảo thanh.

• Chẩn đoán mức độ nặng của trầm cảm :

-         Mức độ nặng : gồm 3 triệu chứng đặc trưng kết hợp với trên 4 triệu chứng phổ biến.

-         Mức độ vừa  : có 2 triệu chứng đặc trưng kết hợp với 3 hoặc 4 triệu chứng phổ biến.

-         Mức độ nhẹ : có 2 triệu chứng đặc trưng kết hợp với 2 triệu chứng phổ biến.

• Chẩn đoán theo thể bệnh :

(1)        Giai đoạn trầm cảm : chỉ bị 1 giai đoạn trầm cảm

(2)        Rối loạn trầm cảm tái diễn : có sự tái phát của những giai đoạn trầm cảm

(3)        Rối loạn cảm xúc lưỡng cực : giai đoạn trầm cảm xen kẽ với giai đoạn hưng cảm.

  ở trẻ nhỏ trầm cảm có thể biểu hiện dưới dạng cáu kỉnh hoặc khí sắc thay đổi nhanh, bứt rứt, ngủ nhiều, ăn nhiều, các triệu chứng đau cơ thể… Giảm vận động chủ ư, tư duy chậm gây ra những suy giảm về học tập. Đối với trẻ vị thành niên cảm giác tự ti, mặc cảm tội lỗi gặp khá phổ biến và có thể sự bi quan, thất vọng dẫn đến ư nghĩ toan tự sát hoặc hành vi tự sát. ở một số trẻ em trầm cảm có thể biểu hiện bằng những hành vi chống đối xă hội như bỏ học, phạm pháp, trốn nhà, gây rối nơi công cộng …

Test tâm lư thường dùng để nhận định trầm cảm là test Beck : nếu kết quả tổng điểm trên15 là trầm cảm nặng, 8 – 14 điểm là trầm cảm vừa, 5 – 7 điểm là trầm cảm nhẹ. Ngoài ra test CBCL cũng được sử dụng để đánh giá trầm cảm.

2. Điều trị :

            Điều trị bằng hoá dược là chủ yếu kết hợp với liệu pháp tâm lư. Cần theo dơi đặc biệt tới những bệnh nhân trầm cảm nặng, chán ăn, cso bệnh cơ thể kèm theo, có ư tưởng hoặc hành vi tự sát.

2.1. Liệu pháp hoá dược :

-         Thuốc chống trầm cảm 3 ṿng như Amitriptilin, Anafranin liều 25 – 75mg/ngày, uống.

-         Thuốc chống trầm cảm ới : Fluoxetin (Prozac) 20mg/ ngày, uống.

-         Đối với những bệnh nhân có hoang tưởng, ảo giác cho uống thêm an thần kinh như Tisersin 25 – 75mg/ngày hoặc Haloperidol 1,5 – 3mg/ngày.

Lưu ư tác dụng phụ của thuốc chống trầm cảm 3 ṿng như có thể gây khô miệng, nh́n mờ, giăn đồng tử, chán ăn, bí tiểu tiện, chóng mặt, tăng nhiệp tim… trong trường hợp đó cần phải giảm liều.

2.2. Liệu pháp tâm lư :

            Có thể áp dụng nhiều liệu pháp khác nhau nhưng thường sử dụng liệu pháp hành vi nhận thức và liệu pháp gia đ́nh nhằm hỗ trợ tâm lư người bệnh, phục hồi chức năng tâm lư xă hội, giúp cho họ sớm thích nghi với cuộc sống trong cộng đồng.

2.3. Các phương pháp điều trị hỗ trợ khác :

            Nâng đỡ tâm lư người bệnh, đưa vào các hoạt động vui chơi giải trí, thể thao, lao động hợp lư… Cần lưu ư tới chế độ ăn đảm bảo dinh dưỡng.

2.4. Tiêu chuẩn ra viện và theo dơi điều trị ngoại trú :

• Tiêu chuẩn ra viện :

Khí sắc ổn định, không có ư tưởng tự sát, người bệnh đă bước đầu có thể trở lại sinh hoạt b́nh thường, giao tiếp và học tập được.

• Theo dơi và diều trị ngoại trú :

Điều trị bằng thuốc chống trầm cảm tối thiểu từ 6 đến 9 tháng kể từ khi bệnh đă ổn định v́ bệnh rất hay tái phát. Đối với bệnh nhân bị trầm cảm tái diễn phải dùng thuốc chống trầm cảm kéo dài hơn kết hợp với Đepami liều tuống 200 – 400mg/ngày nhằm dự pḥng nguy cơ tái phát. Bệnh nhân được theo dơi và khám định kỳ trong thời gian dài.

Quay về